O BRILLANTE COMETA HOLMES

INTRODUCCIÓN



Desde os tempos máis remotos da humanidade, deuse o nome de cometas aos corpos celestes que ao achegarse ao Sol, xeran unha longa cola que se asemella a unha cabeleira.
A palabra cometa procede do grego Kome, que significa ?cabelo da cabeza?. Aristóteles foi o primeiro que utilizo a denominación de Komete para describir a estes astros como ?estrelas con cabelo?.
A magnificencia do seu aspecto e a forma tan misteriosa da súa aparición e desaparición no ceo contribuíron con mitos sobre a súa influencia

Esta circunstancia trouxo como consecuencia que case todos os pobos antigos, asignásenlle a cométalos propiedades maléficas. Os anais chineses posúen os rexistros máis antigos que se teña coñecemento. Grazas a eles tense o rexistro do paso do cometa Halley, no 240 aC.

Para a cultura occidental, a orixe da mala fama de cométalos xurdiu na Roma imperial. Existen rexistros históricos que á morta de Xullo Cesar, emperador de Roma, a mans de senadores en marzo do 44 aC, Octavio invocou a aparición dun cometa brillante, en xullo dese mesmo ano, como a alma de Xullo (Sidus Julium). Inmediatamente, o senado declarouno deus e acuñou unha moeda na súa honra.
Coa experiencia de Xullo Cesar e a vinculación da morte do emperador Claudio, envelenado pola súa esposa Agripina, co paso do cometa do 54 dC, os romanos teceron un nexo entre a fatalidade e a aparición de cometas, circunstancia que foi transmitida culturalmente polo mundo occidental.
De maneira curiosa, esa crenza foi tomada por case todos os pobos da antigüidade, tivesen ou non, vinculación coa cultura romana.


COMETAS

Cométalos son corpos celestes que viran ao redor do Sol seguindo órbitas moi elípticas e xunto cos asteroides, planetas e satélites forman parte do Sistema Solar.
Son corpos sólidos compostos de xeo e rocas, materiais que se subliman nas proximidades do Sol. A gran distancia (a partir de 5-10 UA) desenvolven unha atmosfera que envolve ao núcleo, chamada coma. Esta coma está formada por gas e po. Conforme o cometa achégase ao Sol, o vento solar azouta cómaa e xérase a cola ou cabeleira característica, formada por po e o gas de cómaa ionizada.
Cométalos son xeralmente descubertos visual ou fotográficamente usando telescopios de campo ancho ou outros medios de magnificación óptica, talles como os binoculares. Con todo, aínda sen acceso a un equipo óptico, é posible descubrir un cometa rasante solar en liña, cunha computadora e unha conexión a Internet. Nos anos recentes, o Observatorio Rasante Virtual de David (David J. Evans) (DVSO) permitiulle a moitos astrónomos afeccionados de todo o mundo, descubrir novos cometas en liña (frecuentemente en tempo real) usando as últimas imaxes do Telescopio Espacial SOHO.

ORIXE DOS COMETAS

Os cometas proveñen principalmente de dous lugares:
-a Nube de Oort, situada entre 50.000 e 100.000 UA do Sol
(cada AU, unidade astronómica, equivale a 149,6 millóns de quilómetros).

-o Cinto de Kuiper, localizado máis aló da órbita de Neptuno.
Crese que os cometas de longo período teñen a súa orixe na Nube de Oort, que leva o nome do astrónomo Jan Hendrick Oort. Isto significa que moitos dos cometas que se achegan ao Sol seguen órbitas elípticas tan alargadas que só regresan ao cabo de miles de anos. Cando algunha estrela pasa moi preto do Sistema Solar, as órbitas de cométalos da Nube de Oort ven perturbadas: algúns saen despedidos fose do Sistema Solar, pero outros acurtan as súas órbitas.
Para explicar a orixe de cométalos de curto período, como o Halley, Gerard Kuiper propuxo a existencia dun cinto de cometas situados máis aló de Neptuno, o Cinto de Kuiper.





ESTRUCTURA E COMPOSICIÓN DOS COMETAS

Os cometas están compostos por:
-Un núcleo.
-Unha coma.
-Colas.

Núcleo.
Por regra xeral, os núcleos de cométalos son conglomerados de pedra e po que se manteñen unidos polo xeo de auga. O seu tamaño pode oscilar entre 1 e 100 quilómetros.
Segundo os últimos estudos realizados coa axuda de sondas espaciais determinouse que o núcleo de cométalos atópase composto basicamente por agregados de po conxelado, gases e compostos en estado de congelamiento.
A compactación do núcleo é bastante forte e o po na súa superficie é máis similar ao talco que á area de praia.
Entre os compostos que máis abundan no núcleo de cométalos atópanse o Amoníaco, Metano, Monóxido de Carbono, Dicianógeno e Auga.
Por esta composición, rica en compostos de natureza orgánica, moitos científicos asignáronlle a cométalos a responsabilidade de ser os causantes da propagación da vida no Universo.


Coma.
Cando se atopan lonxe do Sol, cometas son conglomerados inactivos. Ao achegarse a unhas 5 Unidades Astronómicas do Sol, a radiación solar sublima (fai pasar de estado sólido a gaseoso) os materiais volátiles do núcleo cometario.

é nese instante cando se forma cómaa ou envoltura gasosa que rodea ao núcleo cometario. Dependendo do tamaño do núcleo e da cantidade de compostos que se subliman, cómaa pode alcanzar entre os 10.000 e 100.000 quilómetros de tamaño.
Os compoñentes volátiles do núcleo, ao interactuar co vento solar, forman a cola do cometa.

A cola dos cometas.
A cola dos cometas pode ser de dúas formas:
Unha recta, de cor azul, que se proxecta desde o núcleo en dirección contraria á posición do Sol, coñecida como Cola de Gases.


Cometa Hyakutake (1966) coa súa cola de gases

Outra curvada, de cor amarela, constituída por partículas adoitadas despedidas do núcleo e que se aliña entre a cola principal e a traxectoria do cometa. Coñécese como Cola de Po.

Cometa Ale-Bop(1977) coa súa cola de gases e po


Cola principal de gas (azul no esquema) e cola secundaria de po (amarela)

Cando a Terra atravesa a órbita dun cometa, estes fragmentos penetran na atmosfera en forma de estrelas fugaces ou tamén chamadas choiva de meteoros. En maio e outubro pódense observar as choivas de meteoros producidas polo material do cometa Halley: as eta Acuáridas e as Oriónidas.



CLASIFICACIÓN DOS COMETAS
Os cometas clasifícanse en catro categorías dependendo do seu período de translación.
-cometas de curto período (menos de 20 anos).
-cometas de período intermedio (entre 20 e 200 ano).
-cometas de longo período (entre 200 e 1.000.000 anos).
-cometas de órbitas parabólicas.

COMETA 17/P HOLMES

O 17 /P Holmes é un cometa periódico do Sistema solar que foi descuberto polo astrónomo británico Edwin Holmes o 6 de novembro de 1892. O descubrimento tivo lugar mentres Holmes realizaba observacións regulares da galaxia Andrómeda e ocorreu grazas a un evento que fixo que aumentase o brillo até a magnitude de 4 ó 5 durante algunhas semanas.
A órbita elíptica foi calculada por primeira vez e de maneira independente por Heinrich Krentz e George Mary Searle.
Posteriormente calcular o período orbital de 6,9 anos. A súa traxectoria queda confinada entre as orbitas de Marte e Júpiter.
En 1899 e 1906 observáronse aparicións do cometa. Deuse logo por perdido até a súa reaparición en 1964 e desde entón as aparicións do cometa foron observadas en cada retorno do mesmo.
O cometa Holmes non é tan espectacular como outros. O seu núcleo ten un tamaño de tan só 3,42 Km. E carece de cola característica. Parece un obxecto similar a unha estrela borrosa que se atopa na constelación Perseo, nas proximidades da estrela Mirphak.



Localización do cometa Holmes

O resplandor da lúa fai difícil a súa visión, pero cun mapa e un pequeno telescopio, calquera astrónomo afeccionado con algo de experiencia obsérvao facilmente.
Este cometa forma parte da familia de cométalos de Júpiter, un grupo cuxo punto máis afastado dos seus orbitas atópase ao redor de Júpiter e necesita 6,99 anos para realizar unha órbita ao redor do sol.

O BRILLANTE COMETA HOLMES

O cometa 17/P Holmes, que visita a Terra cada 6,8 anos sen chamar a atención, deu o 24 de outubro de 2007 unha sorpresa que ninguén esperaba. Sen motivo aparente, o cometa aumentou o seu brillo dunha maneira significativa, ao redor dun millón de veces máis, desde unha magnitude de 17 até unha magnitude de 2,5 nunhas poucas horas (Na escala astronómica, números máis pequenos indican obxectos máis brillantes).
O 16 de Novembro dese mesmo ano, cómaa do cometa, unha nube de gas e po que envolve ao núcleo, aumentou de tamaño converténdose no obxecto máis grande do Sistema Solar. O cometa é agora visible a primeira ollada.
O acontecemento aínda que espectacular pillou por sorpresa á maior parte dos observatorios do mundo. O evento foi coñecido grazas ao astrónomo afeccionado español, Juan Antonio Henríquez Santana, desde Tenerife, cando realizaba unha campaña de seguimento do cometa.
O cometa foi descuberto o 6 de novembro de 1892 e ocorreu grazas a un evento similar ao do 2007, que fixo que aumentase o brillo até a magnitude de 4 ó 5 durante algunhas semanas.





Non existe unha explicación clara de que evento puido producir o incremento de brillo de 1892 e 2007.
Nas fotografías realizadas deste fenómeno polos astrónomos, obsérvase unha nube de po expandíndose desde o punto que correspondería á posición do núcleo de devandito cometa.
Nas fotos apréciase que a nube de po principal ten unha forma similar a unha cortiza esférica difusa. Ademais co paso dos días pódese ver que unha pequena cola, máis brillante, comeza a formarse desde o centro do mesmo, é dicir desde a posición que ocuparía o núcleo do cometa.

Cometa Holmes
Vista do cometa Holmes horas despois de que se lle desprendese a cola (un fenómeno non demasiado raro en cométalos). Se se observa a foto con detemento, nótase que o núcleo (o punto brillante máis gordo dentro de cómaa) está a emitir po para formar unha nova cola. O chorro de po está dirixido cara arriba e cara á dereita

é difícil saber de certo que foi o que provocou esta gran e repentina expulsión de materia desde o núcleo cometario.
Debido á posición da súa órbita na zona do cinto de asteroides, expúxose como hipóteses o impacto con algún asteroide. Esta hipótese descártase por ser pouco probable que esa colisión ocorra en dúas ocasións.
Hoxe acéptase que a causa dos estalidos sexa endóxena e trátese de explicar de acordo a dúas hipótese:
-Explosión dunha cámara de gas no interior do cometa e que se abriu paso á superficie. A radiación solar habería aumentado a temperatura provocando a sublimación de parte do xeo baixo a superficie. Isto faría que a presión na cavidade aumentase ata que este cedeu, permitindo que o gas se expandise de forma explosiva, arrastrando consigo o po e as rocas que conformaban o ?teito? da cámara.
-Outra hipótese podería consistir no derrube da estrutura do núcleo ao atoparse gran parte deste, oco. Cométalos, tras anos de estar expostos ao sol, van adquirindo unha estrutura porosa debido á sublimación das sustancias volátiles que compoñen os xeos do seu núcleo e que ao ser expulsados ao exterior xunto con po e outros materiais deixan vacio o lugar que ocupaban anteriormente. Debido á baixa gravidade, estes ocos permanecerán así moito tempo. Pero é posible que no cometa Holmes unha das cámaras agrandouse o suficiente como para ser algo inestable. Se a parte superior houbese cedido, a radiación solar habería alcanzado repentinamente unha gran superficie de xeo non exposto e a súa súbita sublimación xeraría unha enorme cantidade de gas, cuxa rápida expansión provocaría un estalido.
Talvez esta hipótese explicaría a posterior cola central observada que consistiría na sublimación, agora máis lenta, do resto de xeos que quedaron expostos.
Estas dúas hipóteses son as que se terán presentes na recreación do suceso e os resultados serán os mesmos cunha que coa outra.